Je boek uitgeven in eigen beheer: De voor- en nadelen op een rijtje

Moest je een paar jaar geleden nog leuren bij uitgeverijen om je boek te laten publiceren - met het risico dat niemand zijn handen er aan wilde branden - tegenwoordig is het maar al te makkelijk om een bundel in eigen beheer uit te geven. Mogelijkheden te over. Compleet met ISBN-nummer. Wat zijn nu eigenlijk de voor- en nadelen? Ik vroeg het aan drie loggers die in 2008 via een andere weg hun schrijfsels uitgaven: Victor de Keijzer, Sanne en Karin. Ook vroeg ik literair agent Ramon Stoppelenburg en logger Ronald, die zijn weblogposts bundelde, naar hun mening. Gaf Victor de Keijzer zijn debuut Glimlach in 2006 nog uit via Free Musketeers, in 2008 hield hij met opvolger Dit Boek de touwtjes zelf in handen. Een stap terug of juist niet?
Victor: "Ik heb bij Dit Boek voor eigen beheer gekozen, omdat ik de prijs van het vorige boek, Glimlach, wat ik via een POD-uitgever heb uitgegeven, veel te hoog vond. Ik heb zelf contact opgenomen met een drukker, heb een ISBN-status aangevraagd en het hele proces zelf begeleid. Op die manier kon ik een in mijn ogen redelijke verkoopprijs voor het boek vragen."


Sanne debuteerde in 2008 met Snakken. Een verhaal gebaseerd op haar weblogposts. Waarom gaf zij haar eerste boek in eigen beheer uit?
Sanne: "In mijn geval werd de uitgave me in de schoot geworpen. Ik deed mee aan een wedstrijd bij Free Musketeers, verloor, maar kreeg wel het aanbod mijn boek via hen uit te geven. Ik had niet echt een boek geschreven maar een soort samenvatting van de stukjes van mijn weblog ingestuurd. Als ik dat via een 'echte' uitgeverij had willen uitbrengen had ik er veel meer aan moeten doen. Dan had ik mezelf moeten verkopen, manuscripten op moeten sturen en afwachten. Dat is, allemaal, niet mijn sterkste punt. Het in eigen beheer uitbrengen is makkelijk, laagdrempelig en het geeft toch wel een kick om een boek te hebben met je naam erop."

Karin besloot in 2008 haar droom vorm te geven en publiceerde de poëziebundel Witte Koord. Ze zocht zelf iemand die de teksten redigeerde en iemand die de illustraties maakte. Deze zaken in eigen hand houden beviel haar goed. Maar hoe ging het met de promotie? Als je in eigen beheer uitgeeft, heb je dan minder middelen om je eigen boek te promoten?
Karin: "Je zult inderdaad zelf iets aan promotie moeten doen. Handige bijkomstigheid is mijn persoonlijke weblog, waar ik veel over kan schrijven, maar ik heb ook via andere wegen het boek onder de aandacht moeten brengen, waarbij internet ontzettend belangrijk is. Ik denk inderdaad dat een uitgever daar verder in kan gaan. Als ik wil dat Witte Koord in een boekhandel terecht komt, zal ik zelf een gesprek moeten aangaan met een boekhandel."

Hoe denken de anderen over het promoten van hun boek?
Victor: "Eigenlijk steek ik te weinig tijd in de promotie. Ik mail wat rond, plaats soms wat promo-stukjes op de site, maar meestal verkoopt het zichzelf wel. Ik heb een redelijk grote kennissenkring, en met wat mond-op-mond reclame kom je ook best ver.
Als een uitgever iets in mijn werk zou zien, zou de promotie uiteraard veel beter zijn. Ik las ooit dat de mensen rondom Kluun etalageruimte in de boekhandels huurden en dergelijke. Als je geld hebt, kun je geld maken."
Sanne: "Ik ben niet goed in het verkopen van mijn eigen produkt. Bij Free Musketeers lever je een lijst aan met minimaal 80 mailadressen. Zij krijgen van de uitgeverij een mail met de aankondiging van je boek, en dat kan dan via hun website worden gekocht.
Ik heb wel wat reclame gemaakt via websites waar ik een profiel heb en via mijn weblog, en soms drop ik het boek wat in gesprekken met mensen. Bij een 'echte' uitgeverij wordt een deel van de publiciteit wel uit handen genomen en is je boek überhaupt meer toegankelijk omdat mensen er tegen aan kunnen lopen in een winkel, ook mensen die je niet kent. Nu blijft het toch wat beperkt tot familie, vrienden en lezers van mijn website."

Maar, als een bundel niet op een professionele manier wordt uitgegeven, is dat dan niet nadelig voor de kwaliteit?
Victor: "Ja, absoluut. Ik laat altijd wel een manuscript door deze of gene lezen, maar echt professioneel gebeurt dat natuurlijk niet."
Sanne: "Absoluut. Free Musketeers is een hele prettige uitgeverij, ze zijn heel aardig, en ook heel duidelijk in de communicatie en over wat je te wachten staat. Toch had ik me niet helemaal gerealiseerd dat er beperkingen waren. Je bent al blij dat het boek er komt en daarom stel je je ook bescheiden op. Ze hebben de regel dat je nadat de drukproef is gemaakt nog maar een beperkt aantal fouten verbeterd mag worden. Dat is jammer, want je levert een produkt af waarvan je weet dat er nog fouten in zitten waar je eerder overheen gelezen hebt. Je kunt wel om begeleiding vragen vanuit de uitgeverij, of om iemand die het op fouten naleest, maar dat kost geld. Dat geldt voor alle extra's, dus ook als je extra publiciteit zou willen. Sowieso betaal je ook voor je eigen boek, weliswaar met een kleine korting.
Ik snap de regels heel goed van hen uit bekeken, maar zou het een volgende keer wat professioneler willen, dat komt de kwaliteit ten goede."
Karin: "Ik heb niet willen haasten en heb mensen aangetrokken met wie ik wilde werken (bijvoorbeeld zodat mijn teksten nagekeken zouden worden) en ook wilde uitzoeken wat goed was en bij me paste. Dat is tevens een voordeel van in eigen beheer iets uitgeven; je houdt zelf die controle. Ik vind dat Witte Koord geworden is zoals het de bedoeling was. Ik ben er ook enorm trots op. Het bedrijf waar ik Witte Koord heb laten drukken heeft veel mogelijkheden."

Wat is er eigenlijk zo leuk aan uitgeven in eigen beheer?
Victor: "Omdat je erg betrokken bent bij het proces en gedwongen wordt om na te denken over zaken als lay-out, digital printing, promotie, distributie, redigeren. Zo leer je tussendoor nog eens wat bij ook. En bij mij persoonlijk staat nog steeds voorop dat schrijven een hobby is, dus het moet ook allemaal niet te beladen worden. Ik zie mezelf bijvoorbeeld nooit op een boekenbal of een uitreiking van het een of ander."
Sanne: "Het uitgeven in eigen beheer is makkelijk, laagdrempelig en leuk voor een eerste poging. Maar het zegt niet veel over de kwaliteit van het geschrevene en na de eerste bevrediging van dat eigen boek wil je al snel meer. Het uitgeven in eigen beheer kan dan wel een extra zetje zijn om het een volgende keer goed aan te pakken."
Karin: "Dingen kunnen werkelijkheid worden, als je er zelf maar in gelooft. Het heeft er soms de neiging naar dat iets in eigen beheer uitbrengen een beetje een 'tja, ach' gehalte heeft. Ik heb boeken gelezen van schrijvers die via een uitgever een boek uitgegeven hadden met een enorm slecht in elkaar gezet verhaal waarin zelfs taalfouten stonden en de vormgeving om te huilen was. Ik denk dat die graadmeter niet klopt. Ik lees sommige weblogs waarbij ik denk: dat jij nog niet een boek schrijft. Sommige schrijvers hebben een agent; een bemiddelaar. Ik heb mijn werk zelf uitgegeven, met veel plezier!"

Tot slot: hoe zit het met een eventueel volgend boek? Gaat de voorkeur dan uit naar een uitgever of eigen beheer?
Victor: "Misschien wel, ik heb daar nog niet echt over nagedacht. Ik ben met heel veel dingen bezig op het moment, waaronder het schrijven van een roman. Die wil ik misschien via een 'echte' uitgever gaan proberen."
Sanne: "Als je eenmaal een eerste boek hebt dan wil je wel meer. Echt meer. Het uitgeven in eigen beheer heeft z'n beperkingen en daarnaast wil je wel eens kijken of je écht voldoende kwaliteit hebt voor een boek. Uitgeven in eigen beheer kan in feite iedereen. Ik vind dat ik nu maar eens het lef moet hebben om te kijken of ik het écht kan."
Karin: "Ik denk ook dat een uitgever iets in je schrijven en je verhaal moet kunnen zien. Ik heb het idee dat je ontzettend moet leuren met je eigen ding en het onder de aandacht moet brengen dat het enthousiasme ervan af gaat. Tenzij een uitgever jou opzoekt, zoals bij Merel Roze."

Ramon Stoppelenburg is literair agent. Ronald logt op 88n88.nl en heeft in 2008 zijn weblogposts gebundeld. Wat is hun mening?
Ramon: "Ik zou zelf nooit een boek uitgeven in eigen beheer, tenzij het slechts voor familie en vrienden is. Uitgeven is de taak van een uitgeverij, vind ik. Een schrijver moet gewoon schrijven en als een uitgeverij dat - ook marketingtechnisch - niet wenst uit te geven, zou ik het daarbij laten."
Ronald: "Als je een groot publiek wilt bereiken, dan moet je in de boekenwinkel liggen en te bestellen zijn bij de grote online winkels. Als dat mijn bedoeling was geweest, dan denk ik dat ik een uitgever gezocht zou hebben. En je hebt publiciteit nodig. Een uitgever beschikt over de contacten en de infrastructuur, en het benodigde kapitaal. Een uitgever kan dit veel beter organiseren dan ikzelf. Ik zou zelf het financieel risico te groot vinden." Gerelateerde artikelen: