Van publicatie naar conversatie; ga het gesprek aan

Ik heb mijn diploma van de School voor de Journalistiek op zak. Ik ben gediplomeerd journalist en opgeleid in de tijd ver voor internet. In de tijd van schaarste en eenrichtingsverkeer. Dankzij internet ligt die tijd gelukkig ver achter ons. Openheid, communicatie en kennisdeling zijn nu begrippen die centraal staan. Althans, die wat mij betreft centraal moeten staan, omdat ze kunnen zorgen voor betere verhalen en programma’s en voor een sterkere band tussen maker en publiek. In dit verhaal een aantal veranderingen die nieuwe media (waaronder weblogs) bij de journalistiek teweegbrengen, maar eigenlijk zijn ze van toepassing op elke beroepsgroep, bedrijfstak of organisatie die met publiek contact heeft. Eigenlijk gaat dit verhaal over de invloed van nieuwe media op communicatie.

1. Van product naar proces

In een wereld van schaarste is het niet gek dat een journalist toewerkt naar een eindproduct: een artikel, een programma. In een wereld waarin de beperking niet wordt bepaald door het aantal pagina’s dat krant of tijdschrift mag beslaan of het aantal minuten dat voor een programma is ingeruimd, moet een journalist naar mijn mening juist het proces gaan verslaan en publiceren. Programma of artikel is daar dan een onderdeel van. Want als het goed is levert een programma op televisie weer nieuwe inzichten of informatie op die iets toevoegt aan de waarheidsvinding of vervolmaking van het verhaal. Dankzij internet en weblogs is het mogelijk om van onderzoeksfase tot nazorg te publiceren. Dat geeft het onderwerp een langer leven, maakt het verhaal completer en zorgt voor grotere binding tussen maker en publiek.

2. Van publicatie naar conversatie

Vroeger was tweerichtingsverkeer niet mogelijk. Als je bij een krant werkte konden lezers reageren, maar pas lang na verschijnen van een artikel verscheen de reactie in de krant. Als de redactie al plaatste en als de redactie niet inkortte. De kracht van internet is dat daarbij wel kan. Daarmee verandert de journalistiek fundamenteel. De journalist moet in gesprek gaan met zijn publiek. Soms is dat verantwoording afleggen, soms is dat transparantie verschaffen, soms is dat kennis en kundigheid delen. Weblogs bijvoorbeeld bieden de mogelijkheid om eenvoudig en laagdrempelig het gesprek aan te gaan. Veel journalisten vinden dat nog moeilijk of vervelend, maar uit eigen praktijk weet ik hoe waardevol dat kan zijn. Er zijn namelijk altijd mensen die meer van een onderwerp weten dan jij. Gebruik dat!

3. Van alleen naar samen

De journalist had vroeger de waarheid in pacht (of meende de waarheid in pacht te hebben) doordat hij over de schaarse publicatiemiddelen beschikte. Die tijd ligt ver achter ons. Iedereen kan publiceren en dat gebeurt ook massaal. Het is eenvoudiger geworden om aan kennisdeling te doen. Het publiek laat bij veel onderwerpen merken dit ook te willen. De BBC zegt daarom: we leggen jullie niet meer uit hoe de waarheid in elkaar zit, maar gaan samen op zoek naar de waarheid. Een mooi en subtiel verschil tussen heden en verleden. De journalist moet zorgen dat hij een actieve rol in een of meer netwerken speelt. Hij moet meer gaan modereren, faciliteren, discussies aanwakkeren, e.d. En daarna mag hij/zij natuurlijk zijn deskundigheid inzetten om een verhaal in tekst, beeld of geluid naar een groot publiek te vertalen.

4. Van zoeken naar gevonden worden

Als je in Google niet gevonden wordt besta je niet. Google is bijna de enige bron nog die mensen raadplegen op zoek naar informatie. Hoe wordt Google gevuld? Door de inhoud te indexeren die mensen op sites en blogs publiceren. Hoe kom je hoger bij Google in de zoekresultaten? Door veel te publiceren, door te zorgen dat anderen naar jou linken, door op jouw beurt weer naar anderen te verwijzen, e.d. Door actief op internet te zijn, neem je een prominentere plek in en zullen mensen die naar jou of naar de onderwerpen waar je veel van weet op zoek zijn via Google bij je uitkomen. Oftewel: wie gevonden wil worden, moet op internet actief zijn. Een journalist die zich niet actief op internet begeeft doet zichzelf en zijn mooie inhoud tekort.

5. Van journalistiek naar ...

Vaak wordt de vraag gesteld of weblogs journalistiek zijn. Maar eigenlijk wordt die vraag alleen door journalisten gesteld. Ik vind het een volstrekt onbelangrijke vraag. Ik ben op zoek naar gesprekspartners die ik kan vertrouwen en die voor mij autoriteit hebben. Die me inspireren en informeren. Waarmee ik lol kan hebben en kan discussiëren. Soms zijn dat journalisten, heel vaak ook niet. Dankzij internet is voor mij een waardevol netwerk ontstaan waar geïnformeerd en geconverseerd wordt over de onderwerpen en vraagstukken die mij bezighouden. Vandaar mijn opmerking aan het begin. Ik focus in dit verhaal op de journalistiek, maar de veranderingen gaan op voor iedereen die met communicatie bezig is of zou moeten zijn!

P.S. Iedereen kan typen, maar niet iedereen kan een goed boek schrijven. Iedereen kan praten, maar niet uit iedere mond komt iets zinvols. Mijn pleidooi: ga op zoek naar de kracht van internet en hoe die een rol voor jou kan spelen en laat je daarbij niet afleiden door de onzin die er nu eenmaal ook in grote mate is. Het is net het gewone leven! Gerelateerde artikelen: