Interview met Ton Zijlstra

Wie is Ton Zijlstra en wat heeft hij met webloggen?

Ik ben 34, woon samen, in Enschede, en werk aan dingen die met kennismanagement te maken hebben. Sinds eind 2002 houd ik een weblog bij (blog.zylstra.org) in het Engels, en inmiddels ook af en toe in het Nederlands en Duits. Het blog gaat over kennismanagement, en aanverwante zaken, over mijn beroepsmatige interesses dus. Ik zie mijn weblog als een gesprek met de buitenwereld. Wat is blogtalk en wat heb jij er mee te maken?

BlogTalk is een congres dat wordt georganiseerd door het centrum voor nieuwe media van de Donau-universiteit in Krems bij Wenen. Vorig jaar voor het eerst en dit jaar begin juli was de tweede editie. Een bonte verzameling van techneuten, academici, mensen die zich met media bezighouden, journalisten, en weblogplatform en hosting providers, voornamelijk allemaal zelf ook bloggend. Twee dagen lang gaat het dan over de effecten die weblogs hebben, of niet, en hoe we die effecten kunnen begrijpen en/of be?nvloeden, als medium, als technologie, als sociaal fenomeen. Verder is het een gezellig samenkomen van webloggers uit de hele wereld, dus een aaneenschakeling van gesprekken. En het is ook een beetje een geekfest: Ik kom niet vaak op bijeenkomsten waar Apples in de meerderheid zijn, en waar de voorste rijen van de zaal worden bevolkt door continue typende (een geluid alsof het zachtjes regent de hele tijd) en digitale foto's makende mensen. Of waar op irc de presentaties worden besproken, vragen gesteld, feiten gecontroleerd, en in een wiki de verhalen real time worden meegeschreven.

Met de organisatie van BlogTalk heb ik op zich niets te maken. Dit voorjaar ben ik samen met Lilila Efimova en Sebastian Fiedler
kleinschalige ontmoetingen gaan organiseren her en der in Europa, waar we zo'n twintig mensen (met en zonder blog) bijeenbrengen om over dezelfde onderwerpen te praten als op BlogTalk gebeurt. We noemen dat BlogWalks. Thomas Burg, die BlogTalk organiseert, en wij zien BlogWalk en BlogTalk als elkaar aanvullend, qua
vorm en inhoud. Vandaar denk ik dat Thomas me vroeg om enkele panels voor te zitten tijdens het congres.

Je hebt nu twee blogtalk's meegemaakt. Welke ontwikkelingen zie je binnen het webloggen?

Het eerste congres was toch vooral een poging om webloggen neer te zetten als een interessant fenomeen, om het op de kaart te zetten in de academische wereld. Als aanwezigen waren we vooral doende aan elkaar te bevestigen hoe bijzonder het wel niet was dat we daar met z'n allen zaten. BloggerCon straalde dat ook uit. Dit keer gedroegen we ons denk ik een stuk volwassener. Stond niet het weblog als gereedschap geheel centraal, maar het gebruik, de effecten, en de toekomstige mogelijkheden. Geen congres over een hamer dus, maar over timmeren. Ik denk dat er meer erkenning is gekomen voor het feit dat wat weblogs interessant maakt niet is dat er enkele weblogs zijn die erg veel verkeer trekken, maar dat het juist de bulk aan weinig gelezen weblogs is die interessant is. Waarom doen al die mensen dat, wat voor sociale functie heeft het? Vanuit die vragen zie je nu vragen opkomen over hoe
webloggen zich verder zal verspreiden, en dat we dat dan waarschijnlijk geen webloggen meer zullen noemen. Er werd gesproken over hoe weblogtoepassingen traditionele situaties kunnen doorbreken, in het onderwijs bijvoorbeeld. Dat is een verschuiving van een hierarchische situatie, naar een netwerkgerichte situatie. Dat klinkt abstract, maar het zijn fundamentele verschuivingen in hoe mensen met elkaar omgaan. Ik was dan ook blij dat er dit keer meer sociale wetenschappers aanwezig waren.

De rol van geluid en beeld zal ook toenemen, video, geluidsopnames, foto's. Er wordt al driftig mee ge?xperimenteerd, maar dat staat nog maar in de kinderschoenen. Jon Hoem uit Noorwegen sprak over videobloggen als "collaboratieve documentaires", en Lisbeth Klastrup had het over voorbeelden van het eigen leven als soap van minuut tot minuut. Maar ook het toevoegen van andere media aan je weblog, VoIP, IM en chat, webcams, om zo je on-line presentie meer te laten samen vallen met je off-line persona. Interessant vond ik ook Mikel Maron (o.a. bekend van GeoURL) die idee?n schetste over het toevoegen van geografische informatie aan allerlei zaken, bijv. met RFID. Als experiment hadden we dit keer een interactieve kaart van Wenen waar alle aanwezigen interessante punten op konden toevoegen via een Moveable Type weblog. De tool-bouwers die aanwezig waren, verzamelden nadrukkelijk indrukken en idee?n over waar ze naar toe moeten/kunnen met dingen als syndicatie, sociale netwerken in kaart brengen, het visualiseren van gedistribueerde conversaties tussen weblogs, en de gebruikte gemeenschappelijke concepten en waarden in die weblogs. De toolbouwers proberen denk ik de gebruiksdrempel van hun gereedschappen verder te verlagen. Zoomblox liet een blogtool voor kinderen zien, daar zaten dingen in die ik ook in de platforms die ik gebruik terug wil zien.

Hoe komt het dat er zo'n geringe Nederlandse bijdrage is aan blogtalk? En is dat erg?

Er waren gelukkig wel bijdragen uit Nederland. Anjo Anjewierden (Telematica Instituut en UvA) presenteerde zijn werk samen met Rogier Brussee en Lilia Efimova. De laatste is weliswaar Russisch maar woont en werkt in Nederland. Elmine Wijnia presenteerde haar afstudeeronderzoek. Oorspronkelijk zou er ook iemand uit Utrecht haar promotie-onderzoek toelichten, maar dat is niet gebeurd. Op zich was Nederland daarmee niet slecht vertegenwoordigd. Daarnaast was er ook inbreng uit Vlaanderen van Tom de Bruyne, die ik voor het gemak hier ook noem. Ik kan me namelijk vinden in de conclusie van Frank Schaap (UvA, http://blog.lib.umn.edu/blogosphere/links_lives_logs.html) dat de Nederlandse blogosphere een ietwat ge?soleerd deel is, met de taal als grens. Er dringt weinig door vanuit het Nederlands naar buiten, wel andersom. Dat leidt tot typerende verschillen die je als subcultuur zou kunnen benoemen, en maakt de nederlandstalige blogosphere internationaal gezien weinig zichtbaar. Dat vind ik jammer.

Op je weblog heb je al eens te kennen gegeven dat de ontwikkeling van de Nederlandse weblog's ver achter blijft vergeleken met andere landen. Hoe komt dat denk je?

Nou ik weet niet of webloggen op zich ver achterblijft bij andere landen. Tijdens BlogTalk hield 20six de aanwezigen voor dat er in
vergelijking met de duitstalige landen in Nederland juist heel veel bloggers zijn. Wat ik wel vind is dat er heel weinig weblogs hier zich
bezighouden met professionele interesses, het zijn vooral lifelogs en linklogs. In de engelstalige blogosphere zie je juist dat diverse
beroepsgroepen het weblog hebben ontdekt als middel om met vakgenoten in gesprek te raken. Juristen, technici, journalisten, bibliothecarissen, onderwijsgevenden en -kundigen, management adviseurs, en toenemend academici: je ziet ze veel bloggen buiten ons land, maar nog weinig er binnen, en dan ook nog vaak in het Engels. Hier speelt denk ik de taal een isolerende rol. De zichtbare weblogs in Nederland zullen professionals niet gauw op het idee brengen het ook voor zichzelf te gaan gebruiken. Buiten ons eigen taalgebied zijn er voldoende voorbeelden om er per ongeluk tegen aan te kunnen lopen en is de kans op 'besmetting' dus groter. De Nederlanders die over hun professionele interesses bloggen in het Engels zijn er aan begonnen omdat ze er via hun internationale contacten mee in aanraking kwamen, maar daardoor minder zichtbaar voor het 'lokale' publiek, en vervullen dus in die zin geen voorbeeldrol voor anderen in het eigen taalgebied. Om die reden ben ik uiteindelijk zelf ook in het Nederlands gaan schrijven, al lukt het maar moeizaam dat structureel te doen, mijn belangrijkste 'kanaal' blijft toch het engelstalige blog.

Moet webloggen serieus genomen worden? Of is het een geloof met slechts een handvol fanatieke aanhangers?

Ja webloggen moet serieus worden genomen. Als medium verenigt het enkele eigenschappen in zich die het ook echt tot nieuw medium maken. Dat wil niet zeggen dat alle inhoud door iedereen serieus genomen moet worden. Het is immers geen publicatie middel in de traditionele zin, geen broadcasting. Het is een gespreksmiddel, en de inhoud is dan ook alleen relevant voor diegenen die aan het gesprek meedoen. Wat ik belangrijk vind aan weblogs is dat ze de potentie iedereen te kunnen bereiken (1 op
veel) koppelen aan de intensiteit van (groeps)gesprekken (1 op 1/enkelen). Een succesvol weblog is in mijn ogen dan ook niet het weblog dat het best slaagt in het realiseren van een groot publiek, dus zich gedraagt als een broadcaster, maar er goed in slaagt om uit dat potenti?le wereldwijde publiek interessante gesprekspartners aan te trekken.

Weblogs zitten nog steeds in de early adopter fase denk ik. Dat lijkt soms anders omdat de voorhoede van de early adopters al een enorme toestroom van anderen hebben gezien. Maar ik heb het idee dat de eerste webloggers vooral de early adopters onder de internetenthousiastelingen zijn, en dat de toestroom de early adopters uit andere groepen zijn. Ze zijn t.a.v. internet op zich dan geen early adopters, maar wel binnen hun eigen omgeving in het gebruik ervan: niet alleen consumerend maar ook producerend.

Je bent zelf professioneel met webloggen bezig. Levert dat wat op?

Nou toch al gauw $7 van Google-ads dit jaar :) Nee, in direct financi?le zin niet. Webloggen is niet mijn beroep. Ik schrijf over dat deel van mijn interesses waar ik me in mijn werk ook mee bezig houd. En dat levert zeker wat op. De aangenaamste verrassing was wel dat rondom mijn weblog een heel nieuw sociaal netwerk is ontstaan met mensen met gelijksoortige interesses. Dat was niet de reden dat ik begon met webloggen, maar wel de reden waarom het makkelijk was om door te gaan.
Inmiddels is het aangaan van gesprekken mijn belangrijkste reden om te bloggen. Uit die aanvankelijke contacten zie je langzaam andere structuren groeien, van los netwerk van verwijzende webloggers naar hechtere groepen rondom een onderwerp (community of practice) naar samenwerking op concrete projecten inmiddels. Het weblog is een zeer intensieve bron van leren geweest in de afgelopen anderhalf jaar, en zorgt ervoor dat ik goed op de hoogte ben van wat er in mijn vakgebied allemaal speelt.

In het voorjaar ben ik van baan veranderd. Tijdens de gesprekken met het adviesbureau waar ik nu werk kwam ook een stapel afdrukken van mijn weblog, en andere blogs die op mij reageerden op tafel. Het gevolg was dat we het over mijn vakinhoudelijke competenties niet meer gehad hebben. "Daar zijn we wel van overtuigd, op grond van wat we in jouw en andermans weblog vonden".

Mijn weblog is integraal onderdeel van hoe ik informatie verzamel, contacten leg en onderhoud, me nieuwe kennis eigenmaak, en idee?n uitwerk en dus een belangrijk bestanddeel van mijn leven. Indien een werkgever bijvoorbeeld zou eisen dat ik mijn weblog zou moeten stilleggen of ingrijpend aanpassen, is dat reden om iets anders te zoeken. Het weblog is deel van mijn beroepsmatige ontwikkeling. Voor een bedrijf dat dat niet begrijpt wil ik niet werken.

David Rietveld - www.davidrietveld.nl Gerelateerde artikelen: